Article Sidebar

Download
pdf

Main Article Content

Abstrakti

Në artikullin e mëposhtëm paraqitet një pjesë e shkurtër e historisë së Shkodrës mesjetare, që ka të bëjë me kalimin e këtij qyteti me rrethina nën sundimin venedikas, të realizuar nga vetë Gjergj II Strazimir Balsha dhe më pas, përpjekjet që bënë qoftë Gjergji vetë, qoftë i biri i Gjergjit, Balsha III me të ëmën, Helena Balshën, për rivendosjen nën sundimin e tyre të këtyre trojeve. Përpjekjet e Balshës përqendrohen në dy pika kulminante që janë: 1. kryengritjet ndaj venedikasve dhe lufta e Balshës III gjatë viteve 1404-1405, e cila në disa studime njihet edhe si Lufta e Parë e Balshës III për Shkodrën dhe 2. ngjarjet e vitit 1418, gjatë të cilave Balsha III me të ëmën përpiqen sërish që t’ua marrin Shkodrën venedikasve. Këto ngjarje hasen edhe me përcaktimin si Lufta e Dytë e Balshës III për marrjen e Shkodrës. Artikulli i mëposhtëm ka si objekt studimi pikërisht ngjarjet e viteve 1404-1405 dhe ka si kornizë kohore periudhën nga viti 1392, kur Gjergj II Strazimir Balsha detyrohet t’ua lëshojë turqve përkohësisht Shkodrën dhe Ulqinin, e vazhdon deri në vitin 1411, kur Balsha III bën paqe me venedikasit, pasi shuhen kryengritjet dhe përpjekjet e tij për të marrë Shkodrën me rrethina.

Fjalëkyçet

Gjergj II Strazimir Balsha, Balsha III, Helena Balsha (Lazaeviq), Shahini, osmanët, venedikasit, Shkodra, Drishti, Lezha, Ulqini, Tivari.

Article Details

How to Cite
Malaj, Edmond. 2025. “Përpjekjet E Para Të Balshës III Dhe Të nënës Së Tij, Helenës, për Marrjen E Shkodrës Me Rrethina Në Fillim Të Shek. XV”. Studime Historike, no. 1 (October). https://doi.org/10.61773/04n9y896.
Download Citation
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

How to Cite

Malaj, Edmond. 2025. “Përpjekjet E Para Të Balshës III Dhe Të nënës Së Tij, Helenës, për Marrjen E Shkodrës Me Rrethina Në Fillim Të Shek. XV”. Studime Historike, no. 1 (October). https://doi.org/10.61773/04n9y896.

Share

Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

References

  1. Në një artikull të tij të botuar në vitin 1980 dhe ribotuar në vitin 1989, pikërisht për Balshajt dhe për këtë çështje që po marrim në shqyrtim Luan Malltezi shkruan: “Historiografisë sonë i bie detyra ta trajtojë për së mbari, nën prizmin e filozofisë marksiste-leniniste këtë luftë, që përbën për shumë arsye një nga ngjarjet më të rëndësishme në historinë politike të Shqipërisë Veriore në 20 vjetët e parë të shek. XV”. Luan Malltezi, “Shkaqet e luftës së Balshës III kundër Republikës së Venedikut në 20 vjetët e parë të shek. XV”, në Studime për epokën e Skënderbeut, vëll. II (Tiranë: Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Historisë, 1989), 176; shih po të njëjtin artikull me të njëjtin titull te revista: Studime historike, nr. 2 (1980): 179. Në këtë punim do të merret parasysh artikulli i botuar në revistën Studime historike.
  2. Pranvera Bogdani, “Lufta kundër Venedikut për çlirimin e krahinës së Shkodrës dhe të qyteteve të saj në fund të vitit 1404 – mesi i vitit 1405”, në Studime për Epokën e Skënderbeut, vëll. II, 198; shih po të njëjtin artikull me të njëjtin titull te revista Studime historike, nr. 2 (1983): 152.
  3. Po aty.
  4. Konstantin Jireçek, Historia e serbëve, Pjesa e dytë (Gjysma e parë 1371-1537), përktheu nga gjermanishtja Elda Gjana-Boriçi (Tiranë: Shtëpia Botuese “55”, 2010), 156.
  5. “[...] Exhibita siquidem nobis nuper pro parte tua petitio continebat , quod tu ex devocionis fervore deliberato animo desidera, et proponis tam personam tuam ac filios tuos, si quos te habere contigerit, quam eciam omnes civitates, terras, necnon castra et loca tue ditioni subiecta, Romane ecclesie ac nobis et successoribus nostris Romanis Pontificibus canonice intrantibus subicere, et immediate nobis et successoribus ac ecclesie predictis subesse vis et consentis, et in casu, quo te absque filiis legitimis et naturalibus ex tuo corpore descendentibus decedere contingeret, tue intencionis et voluntatis existit, quod predicta Romana ecclesia in civitatibus ac terris, necnon castris et locis aliis ad te per tinentibus tibi succedat, et illorum dominium libere ad eandem ecclesiam perveniat, et sic propria sponte et ex tua mera liberalitate nobis tua nobilitas offerre curavit. [...]. Ex Reg. orig. An. II. litt. div. lib. II. fol. 103.” Augustino Theiner, Vetera monumenta historica Hungariam Sacram illustrantia. Maximum partem nondum edita ex tabularis vaticanis. Deprompta collecta ac serie chronologica desposita ab Augustino Theiner. Tomus Secundus ab Innocentio PP VI usque ad Clementem PP. VII. 1352-1526 (Romae: Typis Vaticanis MDCCCLX, nr. CCCXXIV, 1860), 165-166; shih edhe: Constantin Jireček, Geschichte der Serben. Zweiter Band, erste Hälfte (1371-1537) (Gotha: Driedrich Andreas Perthes A.-G., 1918), 156.
  6. Sime Ljubić, Listine o odnošajih izmedju južnoga Slavenstva i mletačke republike. Na sviet uzdaje Jugoslavenska Akademija Znanosti i umjetnosti, Skupio Sime Ljubić, Knjiga IV (Do godine 1358 od 1403) (U Zagrebu: Albrechta i Fiedlera 1874), nr. CCCCXXV, 296. (Më tej cituar: Ljubić, Listine 4, nr.); shih edhe: Jireček, Geschichte der Serben 2, 157.
  7. Giuseppe Valentini, Acta Albaniae Veneta saeculorum XIV et XV, ed., vol. II, München-Palermo-Milano: 1967, nr. 455 (më tej: AAV, II, nr. ).
  8. “[...] Capta: cum propter nova, que habentur multis modis et viis de retentione domini Dulcigni et cuiusdam consanguinei sui facta per Baysith Turchum, et de conventionibus factis inter dictum Turchum et dictos do minos, videlicet de dando et ponendo Dulciguum et Scutari ac alia loca sua sub potentia et dominio dicti Baysith pro liberatione et relaxatione eorum, omnino sit providendum super hoc [...]”, Ljubić, Listine 4, nr. CCCCXXV, 295-296.
  9. “1394. indictione secunda, die XVI iulii. [...] habent etiam certa pacta cum Sayno Turcho, domino mercati sancti Serci, et illi datur de sale Durachii secundum usum, et si non daretur sibi, ipse non permitteret aliquas caravanas nec aliquem alium venire Durachium,” Ljubić 1874, Listine 4, nr. CCCCLXIX, 330.
  10. Malltezi, “Shkaqet e luftës së Balshës III”, 1980, 187.
  11. AAV II, nr. 455.
  12. Jireček, Geschichte der Serben, 161.
  13. “[...] dictus dominus Georgius dedit primo dicto Sayno Turcho locum Scutari, et postea illum eidem surripuit, et postea illum dedit nostro dominio, de quo dictus Saynus non bene contentus, pretendens ius habere in eodem loco, nunquam cessabit inferre molestias et gravitates contraere, nisi aliud remedium apponatur; [...]”. Ljubić, Listine 4, nr. DXCIII, 427.
  14. Po aty, nr. D, 350-351.
  15. Po aty, nr. DXII, 362-363.
  16. “Primo quidem, quod ipse magnificus dominus Georgius Stracimeri, dominus Zente , dare debeat ipsi serenissimo domino duci et communi Venetiarum seu habentibus ab eis arbitrium et potestatem ipsa loca accipi endi et acceptandi, civitatem Scutari cum castro suo et cum omnibus in troitibus, dohanis, datiis, pedagiis et gabellis tam sancti Sergii quam aliis ad ipsam civitatem spectantibus et cum toto lacu et insulis in eo existentibus et secundum quod labitur flumen, quod Boiana vulgariter nun cupatur, usque ad marinam. Item dare debeat ipsi domino duci et communi Venetiarum aut illis, qui per ipsos ad hoc fuerint deputati, civitatem Drivasti cum castro et pertinentiis suis, et castrum Satti cum dohana del Dagno et cum omnibus villis, dohanis, introitibus , pareziis et datiis et cum tota contracta, secundum quod posita est et continet a bucha dicti fluminis sursum, cum tota aqua et apud vel iuxta, saltem cum tota contrata, secundum quod posidet ad presens et posidebat ipse dominus, quando inceptum fuit tractari de factis istis.” Po aty, nr. DXIV, 366-367.
  17. Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 160; shih edhe AAV II, nr. 611.
  18. “Reservante eo sibi, magnifice uxori sue et suis heredibus civitatem Dulcigni cum toto suo districtu, et similiter Antivarum cum tota contrata usque divicinanı stiena et ita supra per montes, confinando cum altera ripa lacus, et ita infra ab altera parte Aluminis per ripam dicti fluminis usque ad marinam, que tota patria vulgo dicitur Saboiana.” Ljubić, Listine 4, nr. DXIV, 367.
  19. Qerim Dalipi, Arbëria midis Republikës së Venedikut dhe Perandorisë Osmane (1355-1443) (Tetovë: ARS-ZZ 2012), 189.
  20. Po aty, 189-190.
  21. Po aty, 190.
  22. Po aty.
  23. ASV, Grazie Rº19/25, cituar sipas: Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 165, ref. 117.
  24. Dalipi, Arbëria midis Republikës, 190.
  25. Sipas Bogdanit në vitet 1401-02: ASV, Del Miste Sen XLV/ 94/95v. XLVI 17 (18), në Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 165, ref. 117.
  26. Giuseppe Gelcich, Zeta dhe Dinastia e Balshajve, përktheu nga origjinali Laura Leka (Tiranë: Shtëpia Botuese “55”, 2009), 237.
  27. Giuseppe Valentini, “Appunti sul regime degli stabilimenti veneti in Albania nel Secolo XVI e XV”, në Studi Veneziani VIII-1966 (Estratto). Cituar sipas: Malltezi, “Shkaqet e luftës së Balshës III”, 1980, 182.
  28. Malltezi, “Shkaqet e luftës së Balshës III”, 1980, 185.
  29. Acta et Diplomata res Albaniae Mediae Aetatis illustrantia. Collegerunt et digesserunt Dr. Ludovigus de Thallóczy, Dr. Constantinus Jireček ed Dr. Emllianus de Sufflay. Volumen II (Annos 1344-1406 conteniens Vindobonae MXMXVIII. Typis Adophi Holzhausen, nr. 709. (Në vijim cituar si: AAlb. II, nr.)
  30. Dalipi, Arbëria midis Republikës, 191.
  31. Gelcich, Zeta dhe Dinastia e Balshajve, 240.
  32. Po aty.
  33. Sime Ljubić, Opis Jugoslavenskuh Novaca. Od Prof. Sim Ljubića. Izdanje Umnoženo (Zagreb: Artističko-Tiopgrafičku Zavod Dragutina Albrechta 1875), 184.
  34. Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 153.
  35. Mavro Orbini, Il Regno degli Slavi hoggi corrottamente detti Schiavoni. Historia di Don Mavro Orbino Rauseo Abbate Melitense. Nella qualesi vede l’Origine quasi di tutti i Popoli, che furono della Lingua Slava, con molte, & varie guerre, che fecero in Europa, Asia, &Africaʒ il progresso dell’Impero, l’antico culto, & il tempo della loro conversione al Christianesimo. E in particolare veggonsi i successi de’Rè, che antocamente dominarono in Dalmatia, Croatia, Bosna, Servia, Rassia, & Bvlgaria. In Pesaro, Appresso Girolamo Concordia. Con Licenza de’Superiori. M.DCI (Pesaro: 1601), 294.
  36. Ljubić, Opis Jugoslavenskuh Novaca, 184.
  37. Po aty.
  38. Lulëzim Lajçi, Shkodra në shekullin XV (Prishtinë: Instituti Albanologjik i Prishtinës, 1997), 85.
  39. Branisllav Millutinoviq, “Drishti nën sundimin e Venedikut”, në Gjurmime Albanologjike. Seria e shkencave historike 15-1985 (1986), 54.
  40. Hilarion Ruvarac, “Zwei bosnische Königinen”, në Wissenschaftliche Mitteilungen aus Bosnien und der Herzegovina. Herausgegeben vom Bosnisch-Hercegovinischen Landesmuseum in Sarajevo. Redigiert von Dr. Moriz Hoernes. Dritter Band. Mit 16 Tafeln und 1178 Abbildungen im Texte. (Wien: 1895), 374.
  41. Gelcich, Zeta dhe Dinastia e Balshajve, 362.
  42. Ruvarac, “Zwei bosnische Königinen”, 377.
  43. Kjo vërtetohet sipas një dokumenti të datës 3 shtator 1425: “Cum sit [Sandalj]cum dictis dominis affinitate strice conjunctus, et labeat in gubernum filial condam domini Balsae”. Po aty, 374.
  44. Giuseppe Gelcich, La Zedda e La Dinastia dei Balšidi. Studî storici dokumentati del Prof. Giuseppe Gelcich (Spalato: Tipografia Sociale Spalatina (G. Laghi), 1899), pa nr. faqeje. Tavola geneologica II.
  45. Gelcich, Zeta dhe Dinastia e Balshajve, 362-363.
  46. Millutinoviq, “Drishti nën sundimin e Venedikut”, 54.
  47. Gelcich, Zeta dhe Dinastia e Balshajve, 362-363; shih edhe: Gelcich, La Zedda e La Dinastia dei Balšidi, pa nr. faqeje. Tavola geneologica II.
  48. Gelcich, Zeta dhe Dinastia e Balshajve, 363.
  49. Po aty, 364.
  50. Po aty, 362.
  51. Lajçi, Shkodra në shekullin XV, 85.
  52. Millutinoviq, “Drishti nën sundimin e Venedikut”, 47.
  53. Svetlana Tomin, “Jelena Balšić”, URL:
  54. http://knjizenstvo.etf.bg.ac.rs/en/authors/jelena-balsic (shikuar më 13.01.2014)
  55. Letrat e saj janë të ruajtura në të ashtuquajturin Gorica Manuscript (Gorički zbornik) e viteve 1441/42, një korpus dorëshkrimesh, që përveç korrespondencës së saj përmban edhe një koleksion tekstesh të mbledhura me sa duket nga vetë Helena. Ky korpus ka rëndësi për dy arsye: së pari, dëshmon aftësitë letrare të Helenës, dhe së dyti, është korpusi më i rëndësishëm letrar i Zetës mesjetare, i cili dëshmon prezencën dhe forcën e spiritualitetit bizantin në atë krahinë. Po aty.
  56. Gelchich, La Zedda e La Dinastia dei Balšidi, 231.
  57. Konstantin Jireček, “Skutari und sein Gebiet im Mittelalter”, në Illyrisch-Albanische Forschungen. Unter Mitwirkung von Professor Dr. Konstantin Jireček, Professor Dr. Milan von Šufflay, Sektionsschef Theodor Ippen, Professor E. C. Sedlmayr, Archivar Dr. Josef Ivanič, Weiland Emmerich von Karácson, K. Ung. Sektionsrat Béla Péch und Karl Thopia. Zusammengestellt von Dr. Ludwig von Thallóczy. I. Band. Mit einer Landkarte. (München/Leipzig: Duncker und Humblot, 1916), 112.
  58. Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 162.
  59. AAlb. II, nr. 758.
  60. Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 163.
  61. Po aty.
  62. AAlb. II, nr. 756.
  63. Regjistri i Kadastrës dhe i koncesioneve për rrethin e Shkodrës 1416-1417, përgatitur për botim nga Injac Zamputi, Akademia e Shkencave e Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë (Tiranë: 1977), 80a; Më vonë Zuan Anglezi shfaqet edhe si kreu i Barbullushit. Po aty, 116a.
  64. “1405, 10. ianuarii. Venetiis. “Cum per ea, que sentiuntur de prosperitate dispoti Sclavonie, consideratis etiam hiis, que scripsit nobis vir nobilis ser Fantinus Marcello comes et capitaneus Scutari de tractatu prodicionis detecto", loco Scutari periculum immineat statuitur, stipendio conducantur 12 boni homines, “qui sint cum probo viro Antonio Sclavo comestabile nostro equestre in Scutaro ” AAlb II, 758.
  65. Regjistri i Kadastrës dhe i koncesioneve, 20b; 158b.
  66. Po aty, 18b, 158b.
  67. Po aty, 158b.
  68. Po aty.
  69. Po aty.
  70. Shih edhe: Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 166.
  71. Millutinoviq, “Drishti nën sundimin e Venedikut”, 48.
  72. Istoria Crne Gore, Knjiga druga. Od Kraja XII do Kraja XV vijeka, Tom Drugi: Crna Gora i doba oblasnih gospodara. (Titograd: Redakcija za istoriju Crne Gore 1970), 90.
  73. Dokumente për historinë e Shqipërisë të shek. XV, vëll. I (1400-1405), përgatitur nga Injac Zamputi dhe Luan Malltezi, redaktor përgjegjës Aleks Buda (Tiranë: Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, 1987), dok. nr. 485.
  74. Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 169.
  75. AAlb. II, nr. 753; Acta Albaniae Veneta Saeculorum XIV et XV. Josephi Valentini S. J. Labore reperta et Transcripta Ac Typis Mandata. Parstis Primae: Saeculum XIV complectentis. Tomus Tertius: Ab anno MCCCXCVI ad annum MCDVI. Centro internazionale di Studi Albanesi Palermo/ Istituto Universitario Orientale Napoli/ Istituto di Studi Albanesi del’ Universita di Roma/ Fondazione Giorgio Cini Venezia/ Ponteficio Istituto di Studi Orientali Roma/ Albanien Institut, Universität München/Südost Institut, München / Institut für Geschichte und Kultur des Nahen Orients, sowie für Turkologie, Universität München. München: Rudolph Trofenik 1968., nr. 1092 (Në vijim cituar si: AAV III, nr. ).
  76. Dokumente për historinë e Shqipërisë, I, dok. nr. 472.
  77. AAlb. II, nr. 754; AAV III, nr. 1094.
  78. AAlb. II, nr. 758.
  79. Millutinoviq, “Drishti nën sundimin e Venedikut”, 48.
  80. Regjistri i Kadastrës dhe i koncesioneve për rrethin e Shkodrës 1416-1417, përgatitur për botim nga Injac Zamputi, Akademia e Shkencave e Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë (Tiranë: 1977), 97a (më tej cituar: Registri).
  81. Registri, 79b, shih edhe: Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 166.
  82. Registri, 23b, 129a; shih edhe: Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 166.
  83. Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 169. (ASV. Del Miste Sen. L/ 63v)
  84. Po aty. (ASV. Del Miste Sen. XLVIII/ 138, 143,146)
  85. ASV, Senato Misti 46, 137, shih tek: Rulers of Venice (shikuar më 20.04.2023):
  86. URL: https://rulersofvenice.org/search
  87. Lajçi, Shkodra në shekullin XV , 74.
  88. Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 168.
  89. Dokumente për historinë e Shqipërisë, I, nr. 492.
  90. Po aty, nr. 491.
  91. Orbini, Il Regno degli Slavi, 294; shih edhe Dokumente për historinë e Shqipërisë, I, nr. 492.
  92. Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 168.
  93. Po aty.
  94. AAlb. II, nr. 761.
  95. Giuseppe (Zef) Valentini, Kontribute në kronologjinë e historisë së Shqipërisë 1060-1560 (Pa vend botimi: Plejad, 2010), 216-217.
  96. Jovan Radonić, “Der Grossvojvode von Bosnien Sandaljs Hranić-Kosač”, në: Archiv für Slavische Philologie. Unter Mitwirkung von A. Brückner (Berlin), J. Gebauer (Prag), C. K. Jireček (Wien), A. Leskien (Leipzig), W. Nehring (Breslau), St. Novakovič (Belgrad), A. Wesselosky (St. Petersburg). Herausgegeben von V. Jagić. Neunzehnter Band (Berlin: Weidmansche Buhandlung, 1897), 402.
  97. AAlb. II, nr. 766; AAV III, nr. 1121; shih edhe: Radonić, “Der Grossvojvode von Bosnien”, 403.
  98. AAlb. II, nr. 766; AAV III, nr. 1121.
  99. AAV III, nr. 1121; AAlb. II, nr. 766; shih edhe: Radonić, “Der Grossvojvode von Bosnien”, 403.
  100. ASV. Del Secr. Sen. II/147rv, cituar sipas: Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 169.
  101. Shih për këtë edhe dokumentin: AAlb. II, nr. 777.
  102. Radonić, “Der Grossvojvode von Bosnien”, 403.
  103. Át Giuseppe (Zef) Valentini, Statuti personal në Shqipëri në epokën e Skënderbeut (Shënime nga Arkivat e Republikës Venete), botimi i parë, redaktuar nga Ndriçim Kulla dhe Ksenofon Krisafi, përkthyer nga Dritan Thomollari (Tiranë: Plejad, 2007), 166, ref. 88.
  104. AAlb. II, nr. 788; AAV III, nr. 1160.
  105. AAlb. II, nr. 788; AAV III, nr. 1160.
  106. AAlb. II, nr. 659; AAV III, nr. 846.
  107. “1405, 11. ianuarii. Ragusii: “Commune Ragusii dominae Helenae et domino Balsae se litteras eorum per servitorem Dimitrium missas recepisse scribit. „Quae ibi dominatio vestra petit tamquam vobis necessaria, ne petat a nobis, oramus, nam dominatio vestra scit nos servitores et amicos esse vestros ac etiam amicos esse dominii Veneti.” Lettere e com. di Levante 1399-1423.” AAlb. II, nr. 759.
  108. Dokumente për historinë e Shqipërisë, I, nr. 524.
  109. Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 169.
  110. Po aty, 170 (ASV. Del Miste Sen. XLVII/ 2(4)v).
  111. Po aty, 171 (ASV. Del Miste Sen. LI/ 147 (150)rv).
  112. Po aty, 171 (ASV. Grazie Rº20 (18/95 (112).
  113. Po aty, 171 (ASV. Grazie Rº20 (18/95 (112).
  114. Po aty, 170 (ASV. Del Miste Sen. XLVII/ (144)/ 146 (148).
  115. Gelcich, Zeta dhe Dinastia e Balshajve, 265.
  116. “Raducius Homoy, untis ex nobilibus civitatis nostre Scutari, exponens, quod consideratis fidelibus operibus et bono portamento eius versus honores et exaltationem nostri dominii.” AAlb. II, nr. 752.s
  117. Millutinoviq, “Drishti nën sundimin e Venedikut”, 48.
  118. Bogdani, “Lufta kundër Venedikut”, 1983, 170.
  119. Po aty, 171.
  120. Valentini, Kontribute në kronologjinë e historisë, 216.
  121. 1405.06.03-16 Morosini Codex (§063.0188): “Chorando M IIII cento V dito in Veniexia. A dì XVI de zugno del dito milieximo avesemo per novela vegnuda per la via de Candia, chomo el nostro nobel homo chapetanio de le galie del Cholfo se apre- // a xentà a Schutari b chon V galie, e per queli de la tera fo respoxo de molte bonbarde, de che i nostri se mese a far resistencia e per forza ave la tera, la qual per molto tenpo per avanti de aveva revelado a la Dogal Signoria. De che a le per fin chonstreta la dona madona Madalena muier che fo de misier Ziorzi Strazimier insenbre chom meso so fio schanpà de la tera redugandose intro el chastelo de Trievasto per so’ segurtade. E chusì avesemo la tera chom la forteza libera tornada tuta a la hubidiencia de Schutari a la Dogal Signoria a dì tre de quel prexente mexe de zugno, la qual per tuti fo tegnuda bona novela.” Edmond Malaj, Drishti. Historia dhe fizionomia e një qyteti mesjetar shqiptar (Tiranë: ASA, Instituti i Historisë, 2015), 397.
  122. 1405.08.19 Morosini Codex (§063.0223): “Avesemo a dì XVIIII d’avosto de M CCCC V per nuove vegnude, la dona de misier Ziorzi Strazimier se partì chon meso el fio so del chastelo de Andrievasto, per tal muodo el chastelo sia romaxo a la Dogal Signoria. Ma là ho quela dona sia andada avemo non sia stado dito anchora, ma credese la vignerà a star a Veniexia, hover che la sia andada in verso le parte de Schutari, ma per avanti se vignerà in noticia de quela.” Malaj, Drishti. Historia dhe fizionomia, 397.
  123. Valentini, Kontribute në kronologjinë e historisë, 49.
  124. Acta Albaniae Veneta Saeculorum XIV et XV. Josephi Valentini S. J. Labore reperta et Transcripta Ac Typis Mandata. Pars Secunda: Saeculi XV Praescanderbegianam Periodum complectentis. Tomus Quintus (5): Annos MCDVII ad MCDIX illustrans. Centro internazionale di Studi Albanesi Palermo/ Istituto Universitario Orientale Napoli/ Istituto di Studi Albanesi del’ Universita di Roma/ Fondazione Giorgio Cini Venezia/ Ponteficio Istituto di Studi Orientali Roma/ Albanien Institut, Universität München/ Südost Institut, München / Institut für Geschichte und Kultur des Nahen Orients, sowie für Turkologie, Universität München. München: Rudolph Trofenik 1968, nr. 1363 (Në vijim cituar si: AAV V, nr.).
  125. Millutinoviq, “Drishti nën sundimin e Venedikut”, 49.
  126. * Shënim. Mara Brankoviqi, e motra e Stefan Lazareviqit, gjyshja e Lazar Brankoviqit (despotit serb pasues në vitet 1456-1458), i cili kishte tri bija: Marijen, Milicën dhe Jerinën. Maria do të bëhej më vonë mbretëresha e fundit e Bosnjës duke u martuar me Stefanin trashëgimtarin e fronit boshnjak, Milica u martua me despotin Leonhard III, nga familja Toko (Toco) në Ksante, kurse ajo që na intereson më tepër, Jerina u martua me Gjon (Gjin) Kastriotin, të birin e Gjergj Kastriotit-Skënderbeut. Shih: Ruvarac, “Zwei bosnische Königinen”, 381.
  127. AAV V, nr. 1351, 1352.
  128. AAV V, nr. 1351, 1352.
  129. Po aty, nr. 1351, 1352.
  130. Po aty, nr. 1400.
  131. Po aty.
  132. Po aty, nr. 1483; Millutinoviq, “Drishti nën sundimin e Venedikut”, 50.
  133. AAV V, nr. 1483.
  134. AAV V, nr. 1383; Njëfarë paqeje ishte arritur edhe me një bulë të Balshës më datë 7. 8. 1408; po aty, nr. 1352.
  135. AAV V, nr. 1485.
  136. Po aty, nr. 1483; po aty, nr. 1486; shih edhe: Millutinoviq, “Drishti nën sundimin e Venedikut”, 50.
  137. Në lidhje me këtë luftë të re të Balshës III kundër venedikasve, e cila nga disa autorë (Millutinoviq, “Drishti nën sundimin e Venedikut”) përkufizohet edhe si “Lufta e Dytë e Balshës III për marrjen e Shkodrës”, kam shkruar tashmë në artikullin: Edmond Malaj, “Përpjekja e dytë e Balshës III gjatë viteve 1408-1421 për rivendosjen e sundimit të tij në Shkodër e rrethina”, në Hylli i Dritës, 1 (2023): 105-130.