Article Sidebar

Download
pdf

Main Article Content

Abstrakti

Procesi i kthimit të arit monetar shqiptar të grabitur gjatë Luftës së Dytë Botërore përbën një nga çështjet më të ndërlikuara dhe më të zgjatura të pasluftës europiane, i ndikuar nga faktorë politikë, ideologjikë dhe juridikë. Ai u shoqërua me paqartësi mbi burimet e konfiskimit dhe u instrumentalizua në diskursin politik, duke u ndërthurur me pretendime ndaj fuqive të kohës dhe me çështjen e Kanalit të Korfuzit.


Shqipëria ishte vendi i fundit në Europë që përfitoi nga mekanizmi ndërkombëtar i kthimit të arit, duke e përmbyllur procesin vetëm në mesin e viteve 1990, pas një ndryshimi thelbësor në qasjen shtetërore pas vitit 1992. Artikulli argumenton se kjo zgjidhje duhet kuptuar si rezultat i një transformimi historik: kalimi nga një regjim i izoluar ideologjik drejt një aktori që vepron në përputhje me normat e rendit ndërkombëtar.


Depolitizimi i çështjes dhe riformësimi i politikës së jashtme krijuan kushtet për një trajtim pragmatik, të mbështetur në dokumente arkivore dhe mekanizma diplomatikë. Nga perspektiva e studimeve historike, ky rast dëshmon se rindërtimi i narrativës mbi të kaluarën ndikon drejtpërdrejt në zgjidhjen e çështjeve të trashëguara ndërkombëtare. Përmbyllja e dosjes së arit përfaqëson kështu një moment kyç, ku ndërthuren historia, diplomacia dhe e drejta ndërkombëtare në kontekstin e tranzicionit shqiptar.

Fjalëkyçet

ry gold, gold return, ideological conflict, post-communist transition, international law. postkomunist, e drejta ndërkombëtare.

Article Details

How to Cite
Krasniqi, Afrim. 2026. “DOSJA E ARIT SHQIPTAR: NGA KONFLIKTI IDEOLOGJIK TE ZGJIDHJA NË PERIUDHËN E TRANZICIONIT”. Studime Historike 1 (1). https://doi.org/10.61773/eepeeg77.
Download Citation
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

How to Cite

Krasniqi, Afrim. 2026. “DOSJA E ARIT SHQIPTAR: NGA KONFLIKTI IDEOLOGJIK TE ZGJIDHJA NË PERIUDHËN E TRANZICIONIT”. Studime Historike 1 (1). https://doi.org/10.61773/eepeeg77.

Share

Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

References

  1. 1 Tripartite Commission for the Restitution of Monetary Gold, Final Report (Brussels: Tripartite Commission for the Restitution of Monetary Gold, 1998), 1-3.
  2. 2 János Kornai, The Socialist System: The Political Economy of Communism (Princeton, NJ: Princeton University Press, 1992), 61-72.
  3. 3 Tripartite Commission for the Restitution of Monetary Gold, 1-3.
  4. 4 Arkivi Qendror Shtetëror i Republikës së Shqipërisë (më tej: AQSH), Fondi (më tej: F.) 179 (Banka Kombëtare e Shqipërisë / Drejtoria Qendrore), Viti (më tej: V.) 1944, Dosja (më tej: D.) 10, fl. 7-8. Borxhi i shtetit gjerman kundrejt shtetit shqiptar.
  5. 5 1945 Final Report of the German Wehrmacht in Albania [Abschlußbericht der Deutschen Wehrmacht in Albanien, typescript in the National Archives, Washington DC, Captured German Records, Roll T501/258].
  6. 6 Arkivi i Ministrisë për Europën dhe Punët e Jashtme, Fondi MPJ (më tej: AMPJ), V. 1997, D. 68, fl. 1. 1997. Çështja e arit monetar. Grabitja e arit monetar të Bankës Kombëtare Shqiptare nga nazistët gjermanë. Hebrenjtë në Shqipëri.
  7. 7 AQSH, F. 506, V. 1947, D. 68, fl.1-2. Drejtoria e Përgjithshme e Bankës, raport mbi sasitë e ndryshme të arit shqiptar të grabitura nga gjermanët.
  8. 8 Po aty, F. 490, V. 1945, D. 123, fl. 1-5. Këshilli i Ministrave. Korrespondencë e Këshillit të Ministrave me Bankën e Shtetit Shqiptar, Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe Ministrinë e Financave, mbi tërheqjen e arit të depozituar në Bankën e Reich-ut në Gjermani.
  9. 9 Po aty, F. 179, V. 1944, D. 10, fl. 6-7. Banka Kombëtare e Shqipërisë, raport mbi çështjet monetare dhe financiare për t’u shqyrtuar nga Komisioni shqiptaro-gjerman.
  10. 10 Agreement on Reparation from Germany and on the Establishment of an Inter-Allied Reparation Agency, January 14, 1946, 61 Stat. 3157.
  11. 11 Tripartite Commission for the Restitution of Monetary Gold, 4.
  12. 12 Po aty, 5.
  13. 13 AMPJ, V. 1948, D. 488, fl. 2-3. Dosja e arit monetar. CC/ALB, 30 qershor 1948, nga Komisioni Trepalësh (KTA).
  14. 14 International Court of Justice. Monetary Gold Removed from Rome in 1943 (Italy v. France, United Kingdom and United States). Advisory Opinion, 15 June 1954. I.C.J. Reports 1954.
  15. 15 Monetary Gold Removed from Rome in 1943, Advisory Opinion, International Court of Justice, 20 February 1953, I.C.J. Reports 1953, 1.
  16. 16 Tripartite Commission for the Restitution of Monetary Gold, Report on the Work of the Tripartite Commission for the Restitution of Monetary Gold, 1946-1998 (Brussels, 1998).
  17. 17 Po aty, 1-5.
  18. 18 Corfu Channel (United Kingdom v. Albania), Merits, Judgment, International Court of Justice, 9 April 1949, I.C.J. Reports 1949, 4.
  19. 19 AQSH, F. 373/Arkivi i Partisë (AP), V. 1985, D. 707, fl. 2-3. Informacion i Ministrisë së Punëve të Jashtme drejtuar Ramiz Alisë dhe Adil Çarcanit, 27.05.1985.
  20. 20 Po aty, F. 14/AP-MP, V. 1957, D.1, fl. 17. Nga takimi që u bë në KQ të PPSH-së ndërmjet delegacionit të PPSH-së dhe delegacionit parlamentar kinez të kryesuar nga shoku Pen Çen, më 16.01.1957.
  21. 21 Records of the Tripartite Commission for the Restitution of Monetary Gold, Final Report to the Three Governments (1998), U.S. Department of State (https://2009-2017.state.gov/s/l/65668.htm); dhe AMPJ, V. 1985, D. 1160, fl. 135; 843 947 sterlina është shuma që u caktua nga Gjykata e Hagës në dhjetor 1949 për incidentin e Kanalit të Korfuzit. 843 947 me kursin e këmbimit të vitit 1949-1967 ishte baras me 2 363 051 60 dollarë.
  22. 22 AQSH, F. 14/AP-STR, V. 1990, D. 222, fl. 14. Informacion për bisedimet që do të zhvilloheshin me anglezët për normalizimin e marrëdhënieve midis dy vendeve dhe kthimin e arit. Mbi çështjen e arit monetar dhe incidentin e Kanalit të Korfuzit.
  23. 23 AMPJ, V. 1985, D. 1163, fl. 43. Mbi arin shqiptar.
  24. 24 The National Archives, London, FCO, 28/3706, JCR Gray-Eastern European and Soviet Department, “Marrëdhëniet anglo-shqiptare”, 5 dhjetor 1979.
  25. 25 AQSH, F. 505, V. 1978, D. 206, fl. 1-10. Mbi problemin e arit të bllokuar nga Anglia, raport i Ministrisë së Punëve të Jashtme drejtuar Ministrisë së Financave.
  26. 26 AMPJ, V. 1984, D. 606, fl. 140-142. Mbi problemin e arit shqiptar të bllokuar nga Anglia.
  27. 27 Po aty, fl. 142. Mbi problemin e arit shqiptar të bllokuar nga Anglia.
  28. 28 Afrim Krasniqi, “Rivendosja e marrëdhënieve diplomatike midis Shqipërisë dhe Britanisë së Madhe dhe ndikimet gjatë tranzicionit,” në Afrim Krasniqi (ed.), Marrëdhëniet shqiptaro-britanike: 100 vjet raporte – historia, bilanci dhe perspektiva (Tiranë: Instituti i Historisë, Akademia e Shkencave, 2026), 228.
  29. 29 AMPJ, V. 1985, D. 1161, fl. 288. Procesverbal i bisedimeve të zhvilluara në Paris ndërmjet delegacionit të RPSSH-së dhe delegacionit të Britanisë së Madhe për çështjen e arit shqiptar.
  30. 30 Krasniqi (ed.), Marrëdhëniet shqiptaro-britanike. 100 vjet raporte, 10.
  31. 31 Krasniqi, “Rivendosja e marrëdhënieve diplomatike”, 218.
  32. 32 Ksenofon Krisafi, Në kërkim të arit, historia e arit shqiptar të rrëmbyer gjatë Luftës së Dytë Botërore (Tiranë: Dita, 2008), 177-188.
  33. 33 AMPJ, V. 1990, D. 89, fl. 1-2. Informacione, radiograme, shkëmbime korrespondence etj., mbi takimet dhe bisedimet për vendosjen e marrëdhënieve diplomatike, si dhe diskutime mbi çështjen e arit me Anglinë. Mendime për rifillimin e bisedimeve.
  34. 34 AQSH, F. 14/AP-STR, V. 1990, D. 222; si dhe AMPJ, V. 1990, D. 89; po aty. V. 1991, D. 64. Mbi bisedimet me Anglinë, procesverbalet e bisedimeve.
  35. 35 AQSH, F. 14/AP-STR, V. 1990, D. 222, fl. 14. Informacion për bisedimet që do të zhvilloheshin me anglezët për normalizimin e marrëdhënieve midis dy vendeve dhe për kthimin e arit. Mbi çështjen e arit monetar dhe incidentin e Kanalit të Korfuzit.
  36. 36 AMPJ, V. 1985, D. 1161, fl. 272. Procesverbal për bisedimet e zhvilluara në Paris midis delegacionit të RPSSH-së dhe delegacionit të Britanisë së Madhe për çështjen e arit shqiptar.
  37. 37 Po aty, V. 1987, D. 1169, fl. 6. Informacion për bisedimet me anglezët për kthimin e arit shqiptar. Radiogram nr. 1304 dërguar Ramiz Alisë, Adil Çarçanit dhe Ministrisë së Jashtme nga zëvendësministri i Jashtëm, Muhamet Kapllani, 30.09.1987.
  38. 38 Po aty, V. 1991, D. 64/1, fl. 1. Disa mendime për takimin me ministrin e Punëve të Jashtme të Anglisë.
  39. 39 Po aty, V. 1991, D. 64, fl. 1-3. Njoftime dhe programe mbi takimet me delegacionin e Foreign Office (FO) për problemin e arit monetar. Informacion i Ministrisë së Punëve të Jashtme, 07.11.1991.
  40. 40 AQSH, F. 14/AP-STR, V. 1990, D. 222, fl.1. Informacion për bisedimet që do të zhvilloheshin me anglezët për normalizimin e marrëdhënieve midis dy vendeve dhe për kthimin e arit. Shënim nga Ramiz Alia 14.12.1990.
  41. 41 AQSH, V. 1990, D. 379, fl. 8. Procesverbal i takimit të Ramiz Alisë, Kryetar i Presidiumit të Kuvendit Popullor, më datë 21.08.1990, me delegacionin e kongresit të SHBA-së për sigurimin dhe bashkëpunimin në Europë të kryesuar nga kryetari i këtij delegacioni, Senatori Denis de Koncini.
  42. 42 AMPJ, V. 1991, D. 64, fl. 220. Njoftime dhe programe mbi takimin me delegacionin e FO-së për problemin e arit monetar.
  43. 43 Po aty, V. 1994, D. 1105, fl. 16. Bisedime mes SHBA-së dhe Shqipërisë për problemin e arit monetar. Relacion i ministrit të Financave, 22.04.1993.
  44. 44 Afrim Krasniqi, Partitë politike në Shqipëri, 1920-2006 (Tiranë: ISP, 2006), 293.
  45. * Kuvendi i Republikës së Shqipërisë u detyrua të krijonte Komisionin e Përkohshëm të Thesarit (1991). Raporti i komisionit dhe debati parlamentar u zhvilluan më 29.01.1992.
  46. 45 AMPJ, V. 1991, D. 64, fl. 227. Njoftime dhe programe mbi takimet me delegacionin e FO-së për problemin e arit monetar.
  47. 46 Po aty, V. 1990, D. 89, fl. 3. Informacione, radiograme, shkëmbim korrespondence etj., mbi takimet dhe bisedimet për vendosjen e marrëdhënieve diplomatike, si dhe diskutime mbi “Çështjen e Arit” me Anglinë.
  48. 47 Po aty, V. 1991, D. 58, fl. 1-2. Informacione, komunikatë mbi rivendosjen e marrëdhënieve diplomatike me Anglinë. Mbi normalitetin e marrëdhënieve me Anglinë.
  49. 48 Po aty, V. 1994, D. 1104, fl. 5. Ari monetar, informacion, 23.07.1993.
  50. 49 Po aty, V. 1992, D. 1159, fl. 18-19. Bisedimet me anglezët dhe amerikanët për kthimin e arit monetar, si dhe memorandumi i nënshkruar me Anglinë për këtë çështje. Mbi bisedimet e zhvilluara në Romë me palën angleze lidhur me problemin e arit monetar shqiptar.
  51. 50 Po aty, V. 1991, D. 64, fl. 220. Njoftime dhe programe mbi takimet me delegacionin e FO-së lidhur me problemin e arit monetar.
  52. 51 Po aty, fl. 322. Njoftime dhe programe mbi takimet me delegacionin e FO-së lidhur me problemin e arit monetar. Disa mendime për takimin me ministrin e Punëve të Jashtme të Anglisë, 09.09.1991.
  53. 52 Po aty, V. 1997, D. 68, fl. 1-5. Çështja e arit monetar. Grabitja e arit monetar të Bankës Kombëtare Shqiptare nga nazistët gjermanë. Hebrenjtë në Shqipëri.
  54. 53 Po aty, V. 1991, D. 64, fl. 323. Njoftime dhe programe mbi takimet me delegacionin e FO-së lidhur me problemin e arit monetar.
  55. 54 AMPJ, V. 1992, D. 1159, fl. 17-18. Bisedimet me anglezët dhe amerikanët për kthimin e arit monetar, si dhe memorandumi i nënshkruar me Anglinë për këtë çështje. Mbi bisedimet e zhvilluara në Romë me palën angleze lidhur me problemin e arit monetar shqiptar.
  56. 55 Po aty, V. 1991, D. 64, fl. 2. Njoftime dhe programe mbi takimet me delegacionin e FO-së lidhur me problemin e arit monetar. Informacion i Ministrisë së Punëve të Jashtme, 07.11.1991.
  57. 56 Po aty, V. 1997, D. 68, fl. 103, 1997. Çështja e arit monetar.
  58. 57 Po aty, V. 1992, D. 1159, fl. 17-18. Bisedimet me anglezët dhe amerikanët për kthimin e arit monetar, si dhe memorandumi i nënshkruar me Anglinë për këtë çështje. Mbi bisedimet e zhvilluara në Romë me palën angleze lidhur me problemin e arit monetar shqiptar.
  59. 58 Po aty, V. 1994, D. 1104, fl. 1. Ari monetar, njoftim i Ministrisë së Punëve të Jashtme, 17.07.1991.
  60. 59 Po aty, V. 1992, D. 36, fl. 41-42. Informacione mbi bisedimet midis dy delegacioneve për problemin e arit monetar, të zhvilluara më 08.05.1992 në Romë, takimet me palën angleze dhe për çështje të tjera; memorandum mirëkuptimi.
  61. 60 Po aty.
  62. 61 Po aty, V. 1992, D. 1159, fl. 28. Bisedimet me anglezët dhe amerikanët për kthimin e arit monetar, si dhe memorandumi i nënshkruar me Anglinë për këtë çështje. Për ndjekjen e çështjes së kthimit në Shqipëri të arit shqiptar të bllokuar në Angli, 22.10.1992.
  63. 62 Po aty, V. 1995, D. 1141, fl. 21-22. Informacione mbi zhbllokimin e arit monetar nga pala franceze dhe ajo amerikane, si dhe mbi bisedimet dhe kopjet e marrëveshjeve për zgjidhjen e disa pretendimeve për arin e grabitur nga gjermanët.
  64. 63 AMPJ, V. 1984, D. 606, fl. 140. Mbi problemin e arit shqiptar të bllokuar nga Anglia.
  65. 64 Afrim Krasniqi, “Nga rivendosja e marrëdhënieve te ndërtimi i një aleance strategjike,” në Marrëdhëniet shqiptaro-amerikane gjatë shekullit XX (Tiranë: Instituti i Historisë/ASA, 2023), 76-77.
  66. 65 AMPJ, V. 1991, D. 851, fl. 3. Korrespondencë e informacion mbi takimet mes ekspertëve dhe diplomatëve për rivendosjen e marrëdhënieve diplomatike SHBA-Shqipëri, janar-mars 1991. Memorandum mirëkuptimi.
  67. 66 Po aty, V. 1992, D. 1159, fl. 1. Bisedimet me anglezët dhe amerikanët për kthimin e arit monetar, si dhe memorandumi i nënshkruar me Anglinë për këtë çështje. Informacion mbi takimin me ambasadorin amerikan, 24.08.1992.
  68. 67 Po aty.
  69. 68 Po aty, V. 1994, D. 1104, fl. 1. Ari monetar. Informacion, 23.07.1993.
  70. 69 Po aty, V. 1992, D. 1159, fl. 25. Bisedimet me anglezët dhe amerikanët për kthimin e arit monetar. Për ndjekjen e çështjes së kthimit të arit shqiptar të bllokuar në Angli, 22.10.1992.
  71. 70 Po aty, V. 1994, D. 1105, fl. 16. Bisedime mes SHBA-së dhe Shqipërisë për problemin e arit monetar. Relacion i ministrit të Financave, 22.04.1993.
  72. 71 Po aty, fl. 47-48. Bisedime mes SHBA-së dhe Shqipërisë për problemin e arit monetar, lidhur me shpjegimet që pala amerikane ka dhënë për metodat dhe vlerësimin e disa pretendimeve.
  73. 72 Po aty, fl. 1. Bisedime mes SHBA-së dhe Shqipërisë për problemin e arit monetar. Informacion mbi vijueshmërinë e përpjekjeve për të zgjidhur pretendimet pasurore të SHBA-së ndaj vendit tonë, 07.03.1994.
  74. 73 Po aty, fl. 47-48. Bisedime mes SHBA-së dhe Shqipërisë për problemin e arit monetar, lidhur me shpjegimet që pala amerikane ka dhënë për metodat dhe vlerësimin e disa pretendimeve.
  75. 74 Po aty, fl. 24-25. Bisedime mes SHBA-së dhe Shqipërisë për problemin e arit monetar. Informacion mbi vijueshmërinë e përpjekjeve për të zgjidhur pretendimet pasurore të Shteteve të Bashkuara të Amerikës ndaj vendit tonë.
  76. 75 Po aty, fl. 47. Bisedime mes SHBA-së dhe Shqipërisë për problemin e arit monetar, lidhur me shpjegimet që pala amerikane ka dhënë për metodat dhe vlerësimet e disa pretendimeve, 15.07.1994.
  77. 76 Po aty, fl. 47. Bisedime mes SHBA-së dhe Shqipërisë për problemin e arit monetar. Informacion i ministrit të Financave, 15.07.1994.
  78. 77 Po aty, fl. 59. Bisedime mes SHBA-së dhe Shqipërisë për problemin e arit monetar. Mbi pretendimet pasurore të Shteteve të Bashkuara, 26.10.1994.
  79. 78 AMPJ, V. 1995, D. 1141, fl. 1. Informacione mbi zhbllokimin e arit monetar nga pala franceze dhe ajo amerikane, si dhe mbi bisedimet dhe kopjet e marrëveshjeve për zgjidhjen e disa pretendimeve. Mbi zgjidhjen e disa pretendimeve financiare midis Shqipërisë dhe SHBA-së. Letër e ministrit Serreqi drejtuar ministrit të Financave Dylber Vrioni, 07.02.1995.
  80. 79 Po aty, fl. 9. Informacione mbi zhbllokimin e arit monetar nga pala franceze dhe ajo amerikane, si dhe mbi bisedimet dhe kopjet e marrëveshjeve për zgjidhjen e disa pretendimeve. Minuta bisedimesh.
  81. 80 Historia e shqiptarëve gjatë shekullit XX, vëll. V, grup autorësh, drejtues dhe redaktor shkencor Beqir Meta, Akademia e Studimeve Albanologjike, Instituti i Historisë (Tiranë: Botimet albanologjike, 2023), 254.
  82. 81 AMPJ, V. 1995, D. 1141, fl. 1. Informacione mbi zhbllokimin e arit monetar nga pala franceze dhe ajo amerikane, si dhe mbi bisedimet dhe kopjet e marrëveshjeve për zgjidhjen e disa pretendimeve. Letër e ministrit të Jashtëm, Alfred Serreqi, drejtuar Ministrisë së Financave, 17.10.1995.
  83. 82 Po aty, V. 1992, D. 1159, fl. 26. Bisedimet me anglezët dhe amerikanët për kthimin e arit monetar. Për ndjekjen e çështjes së kthimit të arit shqiptar të bllokuar në Angli, 22.10.1992.
  84. 83 Po aty, fl. 3. Bisedimet me anglezët dhe amerikanët për kthimin e arit monetar, si dhe memorandumi i nënshkruar me Anglinë për këtë çështje. Për ndjekjen e çështjes së kthimit në Shqipëri të arit shqiptar të bllokuar në Angli, 27.10.1992.
  85. 84 Po aty, V. 1995, D. 1141, fl. 1. Informacione mbi zhbllokimin e arit monetar nga pala franceze dhe ajo amerikane, si dhe mbi bisedimet dhe kopjet e marrëveshjeve për zgjidhjen e disa pretendimeve. Notë ambasadës franceze, 08.07.1995.
  86. 85 Po aty, fl.1. Informacione mbi zhbllokimin e arit monetar nga pala franceze dhe ajo amerikane, si dhe mbi bisedimet dhe kopjet e marrëveshjeve për zgjidhjen e disa pretendimeve. Mesazh ambasadës, Paris, 28.07.1995.
  87. 86 Po aty, fl. 23. Informacione mbi zhbllokimin e arit monetar nga pala franceze dhe ajo amerikane, si dhe mbi bisedimet dhe kopjet e marrëveshjeve për zgjidhjen e disa pretendimeve lidhur me arin e grabitur nga gjermanët.
  88. 87 Po aty, fl. 1. Informacione mbi zhbllokimin e arit monetar nga pala franceze dhe ajo amerikane, si dhe mbi bisedimet dhe kopjet e marrëveshjeve për zgjidhjen e disa pretendimeve. Dërgohet informacion mbi takimin me ambasadorin francez në Tiranë lidhur me çështjen e arit shqiptar, 17.11.1995.
  89. 88 Po aty, fl. 37. Informacione mbi zhbllokimin e arit monetar nga pala franceze dhe ajo amerikane, si dhe mbi bisedimet dhe kopjet e marrëveshjeve për zgjidhjen e disa pretendimeve. Informacion i ambasadës në Paris.
  90. 89 AMPJ, V. 1996, D. 1115, fl. 1-2. VKM dhe korrespondenca mbi bisedimet për marrëveshje dorëzimi të arit monetar. Informacion i Ministrisë së Punëve të Jashtme, 07.02.1996.
  91. 90 Po aty, V. 1995, D. 1141, fl. 39. Informacione mbi zhbllokimin e arit monetar nga pala franceze dhe ajo amerikane, si dhe mbi bisedimet dhe kopjet e marrëveshjeve për zgjidhjen e disa pretendimeve. Ambasadës shqiptare në Paris.
  92. 91 Po aty, V. 1996, D. 1115, fl. 5. VKM dhe korrespondenca mbi bisedimet për marrëveshje dorëzimi të arit monetar. Notë nga ambasada franceze, 05.02.1996.
  93. 92 Po aty, fl. 10-11. VKM dhe korrespondenca mbi bisedimet për marrëveshje dorëzimi të arit monetar. Teksti i marrëveshjes 13.02.1996.
  94. 93 Po aty, fl. 14. VKM dhe korrespondenca mbi bisedimet për marrëveshje dorëzimi të arit monetar. VKM 669/1996, 19.02.1996.
  95. 94 Po aty, V. 1996, D. 1114, fl. 54. Bisedimet për arin monetar. Deklarata e komisionit, 29.10.1996.
  96. 95 Po aty, fl. 2. Bisedimet për arin monetar. VKM përkatëse. VKM nr. 693/1996.
  97. 96 Po aty, V. 1996, D. 1115, fl. 1. VKM, korrespondenca mbi bisedimet për marrjen në dorëzim të arit shqiptar. Njoftim i Komisionit Trepalësh për ambasadën shqiptare në Bruksel, 14.03.1996.
  98. 97 Po aty, fl. 2. VKM, korrespondenca mbi bisedimet për marrjen në dorëzim të arit shqiptar. Njoftim i Komisionit Trepalësh për ambasadën shqiptare në Bruksel, 14.03.1996.
  99. 98 Po aty, fl. 1. VKM, korrespondenca mbi bisedimet për marrjen në dorëzim të arit shqiptar. Informacion i Ministrisë së Punëve të Jashtme, 12.04.1996.
  100. 99 Tripartite Commission for the Restitution of Monetary Gold, Decisions on the Allocation of Monetary Gold to Claimant Countries (London, 1958), section on Albania.
  101. 100 AMPJ, V. 1996, D. 1114, fl. 36. Bisedimet për arin monetar. VKM përkatëse. VKM nr. 668/1996.
  102. 101 Po aty, fl. 54. Bisedimet për arin monetar. Deklarata e komisionit, 29.10.1996.
  103. 102 Po aty, fl. 56. Bisedimet për arin monetar. Akti nënshkrues. Komunikimi me Bankën e Anglisë, 25.10.1996.
  104. 103 Po aty, fl. 54-56. Bisedimet për arin monetar. Akti nënshkrues. Komunikim i Bankës së Shqipërisë me Federal Reserve Bank, 25.10.1996.
  105. 104 Po aty, fl. 46-47. Bisedimet për arin monetar. Akti nënshkrues, 29.10.1996.
  106. 105 Po aty, fl. 5-6. Bisedimet për arin monetar. Faks i ambasadës në Londër nr. 275, 29.10.1996.
  107. 106 Po aty, fl. 5. Bisedimet për arin monetar. VKM përkatëse. VKM nr. 693/1996.
  108. 107 AMPJ, V. 1997, D. 58, fl. 68-69. 1997. Çështja e arit monetar. Informacion mbi konferencën për rikthimin e arit nga nazistët, 08.08.1997.
  109. 108 Po aty, V. 1997, D. 68, fl. 39. 1997. Çështja e arit monetar. Mbi çështjen e kthimit të arit monetar të grabitur individëve gjatë Luftës së Dytë Botërore, 05.08.1997.
  110. 109 Po aty, fl. 1-2. 1997. Çështja e arit monetar. Mbi çështjen e kthimit të arit monetar të grabitur individëve gjatë Luftës së Dytë Botërore, 05.08.1997.
  111. 110 Po aty, V. 1997, D. 58. 1997, fl. 76. Çështja e arit monetar. Mbi krijimin e një grupi pune për kthimin e arit monetar që u ishte grabitur individëve gjatë Luftës së Dytë Botërore, 12.08.1997.
  112. 111 Po aty, V. 1997, D. 68, fl. 38. Çështja e arit monetar. Informacion mbi konferencën, 05.12.1997.
  113. 112 Po aty, fl. 37. Çështja e arit monetar. Informacion mbi konferencën, 05.12.1997.
  114. 113 Po aty, f. 36. Çështja e arit monetar. Informacion rreth mbledhjes së Task Force me ambasadën britanike në Bruksel, 30.09.1997.
  115. 114 Po aty, fl. 101. Çështja e arit monetar. Për mospjesëmarrjen e përfaqësuesit të Republikës së Shqipërisë në mbledhjen e Brukselit të datës 12 shtator 1997 lidhur me problemin e arit shqiptar.
  116. 115 Po aty, V. 1997, D. 58. 1997, fl. 14. Çështja e arit monetar. Informacion drejtuar Ministrisë së Punëve të Jashtme, 05.08.1997.
  117. 116 Po aty, fl. 1. 1997. Çështja e arit monetar. Lidhur me notën e Komisionit Trepalësh për kthimin e arit, 01.10.1997.
  118. 117 AQSH, F. 490, V. 1998, D. 411, fl. 2-3. VKM nr. 414, dt. 09.07.1998, “Për marrjen në dorëzim të pjesës së mbetur të arit shqiptar të grabitur nga gjermanët gjatë Luftës së Dytë Botërore, si dhe procesverbali i mbledhjes”.
  119. 118 Po aty, F. 490, V. 1998, D. 532, fl. 2-4. VKM nr. 551, “Për veprimet e kthimit të arit të grabitur nga gjermanët gjatë Luftës së Dytë Botërore”, 28.08.1998.
  120. 119 Po aty, F. 490, V. 1998, D. 613, fl. 2-3. VKM nr. 675, dt. 26.10.1998, për një ndryshim në vendimin e Këshillit të Ministrave Nr. 551, dt. 28.08.1998, “Për veprimet e kthimit të arit të grabitur nga gjermanët gjatë Luftës së Dytë Botërore”.