Article Sidebar

Download
pdf

Main Article Content

Abstrakti

Studimet historiko-demografike mbi Shqipërinë janë përqendruar kryesisht në zhvillimet demografike pas Luftës së Dytë Botërore, fakt që mund t’i atribuohet përmirësimit të regjistrimit të ngjarjeve amzore dhe, si rrjedhojë, ekzistencës së të dhënave demografike më të besueshme. Analiza e zhvillimeve demografike për gjysmën e parë të shek. XX përballet me sfida të rëndësishme për shkak të mangësive të statistikave demografike, të cilat, për arsye të ndryshme, mungojnë ose janë të paplota. Qëllimi i këtij artikulli është të analizojë tiparet kryesore të zhvillimit demografik në Shqipëri gjatë periudhës ndërmjet dy luftërave, si dhe faktorët përcaktues që ndikuan në nivelet e lindshmërisë dhe vdekshmërisë. Analiza bazohet në regjistrimin e popullsisë të vitit 1918, të kryer nga administrata austro-hungareze në zonën e saj të pushtimit, si dhe në të dhëna demografike arkivore dhe statistika zyrtare të publikuara.

Fjalëkyçet

Demographic transition, Albania, fertility, mortality, demographic development, population census Tranzicion demografik, Shqipëri, lindshmëri, vdekshmëri, zhvillim demografik, regjistrim i popullsisë.

Article Details

How to Cite
Kera, Gentiana. 2026. “ZHVILLIMI DEMOGRAFIK NË SHQIPËRI NË GJYSMËN E PARË TË SHEK. XX*”. Studime Historike 1 (1). https://doi.org/10.61773/1xcwf365.
Download Citation
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

How to Cite

Kera, Gentiana. 2026. “ZHVILLIMI DEMOGRAFIK NË SHQIPËRI NË GJYSMËN E PARË TË SHEK. XX*”. Studime Historike 1 (1). https://doi.org/10.61773/1xcwf365.

Share

Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

References

  1. * Digjitalizimi i materialeve të regjistrimit të popullsisë, të analizuara në këtë artikull, është kryer në kuadrin e projektit “The 1918 Albanian Population Census: Data Entry and Basic Analyses”, i financuar nga Fondi për Financimin e Kërkimit Shkencor (FWF – Fonds zur Förderung der wissenschaftlichen Forschung, Austri). Stafi i projektit, i realizuar në Universitetin e Gracit gjatë viteve 2000-2003, përbëhej nga Helmut Eberhart, Karl Kaser, Siegfried Gruber, Gentiana Kera dhe Enriketa Pandelejmoni. Të gjitha statistikat mbi regjistrimin e popullsisë të vitit 1918, të paraqitura në këtë artikull, janë përllogaritur nga autorja, me përjashtim të rasteve kur citohet ndryshe.
  2. 1 Nikolaj Botev, “Features of the fertility decline in the Balkan countries since the end of XIX Century”, në Etudes Balkaniques, 4 (1988): 87.
  3. 2 Po aty, 88.
  4. 3 Po aty, 95-96.
  5. 4 Po aty, 92-95.
  6. 5 Michael Schmidt-Neke, Örjan Sjöberg, “Bevölkerungsstruktur”, në Albanien (Südosteuropa-Handbuch Band VII), (ed.) Klaus-Detlev Grothusen (Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1993), 468.
  7. 6 Jane Falkingham, Arjan Gjonca, “Fertility transition in Communist Albania, 1950-90”, në Population studies, vol. 55, nr.3 (2001): 310, 318.
  8. 7 Erland Hofsten, “Demographic Transition and Economic Development in Albania”, në European Demographic Information Bulletin, vol. 6, nr. 3 (1975): 151.
  9. 8 Arjan Gjonça, Arnstein Aassve, Letizia Mencarini, “Trends and patterns, proximate determinants and policies of fertility change: Albania”, në Demographic research, vol. 19, nr.11 (2008): 265.
  10. 9 Siegfried Gruber, Karl Kaser, Gentiana Kera, Enriketa Pandelejmoni. 1918 Census of Albania, Version 1.0. Graz.
  11. 10 Thomas W. Pullum, “Natality - Measures based on Censuses and Surveys,” në The Methods and Materials of Demography, botues Jacob S. Siegel (Elsevier, Amsterdam, 2004), 408.
  12. 11 Për një përshkrim të hollësishëm mbi organizimin e regjistrimit të popullsisë, shih: Franz Seiner, Ergebnisse der Volkszählung in Albanien in dem von den österr.-ungar. Truppen 1916-1918 besetzen Gebiete (Vienna: Wien-Leipzig, 1922). Për një analizë të të dhënave të regjistrimit të popullsisë dhe karakteristika të përgjithshme demografike e sociale të popullsisë në zonën austro-hungareze të pushtimit, shih: Siegfried Gruber, Gentiana Kera, Enriketa Pandelejmoni, “The Impact of WWI on Marriage Patterns in Albania,” në The Impact of World War I on Marriages, Divorces, and Gender Relations in Europe, (ed.) Sandra Bree & Saskia Hin (New York and London: Routledge, 2020), 119-154.
  13. 12 Gentiana Kera, The Albanian Population Census of 1918: Basic Statistics and Analyses (punim diplome i pabotuar, Universiteti i Grazit, 2003), 21-22.
  14. * Burimi: Regjistrimi i popullsisë i vitit 1918 (llogaritur nga autorja).
  15. 13 Pullum, “Natality”, 409.
  16. 14 Siegfried Gruber, “The influence of migration on fertility in Albania around 1900”, në Annuario: The Albanian Yearbook of Historical and Anthropological Studies, nr.1 (2011): 122-155.
  17. 15 Po aty, 138-139; Siegfried Gruber, “Marital fertility in Albania during WWI”, në Nominative Data in Demographic Research in the East and the West, (ed.) Elena Glavatskaya, Gunnar Thorvaldsen, Georg Fertig & Mikolaj Szoltysek (Ekaterinburg: Ural University Press, 2019), 93.
  18. 16 Gentiana Kera, “Aspekte demografike në zonën e pushtimit austro-hungarez gjatë Luftës së Parë Botërore (Demographische Aspekte im Ersten Weltkrieg in Albanien),” në Austro-Hungaria dhe Shqipëria (Österreich-Ungarische Monarchie und Albanien), (Tirana: Muzeu Historik Kombëtar, 2019), 152.
  19. 17 Po aty, 153-154.
  20. 18 Peter Laslett, “Introduction: The history of the family”, në Household and family in past time, (ed.) Peter Laslett (Cambridge University Press: Cambridge, 1972), 29-31.
  21. ** Burimi: Regjistrimi i popullsisë i vitit 1918 (llogaritur nga autorja).
  22. 19 Siegfried Gruber, “The ‘Tradition’ of many children in Albania… and the Evidence: The Census of 1918”, kumtesë e mbajtur në konferencën 26th Annual meeting of the Social Science History Association, Chicago, 15-18 nëntor, 2001, 10-11.
  23. 20 Maria N. Todorova, Scaling the Balkans (Leiden: Brill, 2018), 259; Siegfried Gruber, “Demographic Growth: Patterns and Problems, 1878-1939,” në The Routledge Handbook of Balkan and Southeast European History , (ed.) John R. Lampe & Ulf Brunnbauer (London: Routledge, 2021), 306.
  24. 21 Gentiana Kera & Enriketa Pandelejmoni, “Marriage in Urban Albania (during the First Half of the Twentieth Century),” në The History of the Family 13, no. 2 (2008): 136-137.
  25. 22 Dit’ e re, 24 maj 1922, nr. 9, 6.
  26. 23 Po aty, 7 qershor 1922, nr. 11, 7.
  27. 24 Po aty, 21 qershor 1922, nr. 13, 2.
  28. 25 Po aty, 24 qershor 1922, nr. 14, 3.
  29. 26 Fletorja zyrtare, 2 shtator 1923, nr. 45, 3.
  30. 27 Arkivi Qendror Shtetëror i Republikës së Shqipërisë (më tej: AQSH), Fondi (më tej: F.) 380, Viti (më tej: V.) 1924, Dosja (më tej: D.) 133, fl. 6.
  31. 28 Po aty, F. 380, V. 1928, D. 34, fl. 2.
  32. 29 John Myres, H.S.L. Winterbotham, F. Longland, Albania, Geographical Handbook Series, Naval Intelligence Division (Oxford: Oxford University Press, 1945), 129.
  33. 30 Stavro Skëndi, Albania (New York: Praeger, 1958), 49-50.
  34. 31 Po aty, 55.
  35. 32 Rothenbacher, Central and East, 43-44.
  36. *** Burimi: Drejtorija e Përgjithëshme e Shëndetësis, Statistikë e lëvizjes demografike dhe gjendjes shëndetsore në periudhën 1927-1932 (Tiranë: Kristo Luarasi, 1933), 10-17; Drejtorija e Përgjithëshme e Shëndetësis, Statistikë shëndetësore dhe demografike për periudhën 1932-1940 (Tiranë: Kastrioti, 1942), 13-17; Teki Selenica, Shqipëria më 1927 (Tiranë: Tirana, 1928), CXIV; Skëndi, Albania, 56; Franz Rothenbacher, The Central and East European Population since 1850. The Societies of Europe 5 (London: Macmillan, 2013), 200-201.
  37. 33 Llogaritur sipas të dhënave nga AQSH, F. 152, V. 1937, D. 600, fl.1-2.
  38. 34 Arqile Bërxholi, Perikli Qiriazi, Albanien. Geographischer Überblick (Tiranë: 8 Nëntori, 1987), 70.
  39. 35 Myres, Winterbotham, Longland, Albania, 121.
  40. 36 Marzio Barbagli, David I. Kertzer, “Introduction”, në Family Life in the Twentieth Century, (ed.) David I. Kertzer & Marzio Barbagli (New Haven-London: Yale University Press, 2003), XXII.
  41. 37 Todorova, Scaling the Balkans, 258; Rothenbacher, Central and East, 185.
  42. 38 Statistikë e lëvizjes demografike dhe gjendjes shëndetsore në periudhën 1927-1932, Drejtorija e Përgjithëshme e Shëndetësis (Tiranë: Kristo Luarasi, 1933), 9, 11-12.
  43. 39 Statistikë shëndetësore dhe demografike për periudhën 1932-1940, Drejtorija e Përgjithëshme e Shëndetësis (Tiranë: Kastrioti, 1942), 17.
  44. **** Burimi: Vjetari statistikor (1964), 70.
  45. **** Burimi: Vjetari statistikor (1964), 70.
  46. ****** Burimi: Llogaritur nga autorja sipas të dhënave në tabelat 4 dhe 5.
  47. 40 Skëndi, Albania, 55-56.
  48. 41 Myres, Winterbotham, Longland, Albania, 119-120.
  49. 42 Po aty, 119.
  50. 43 Po aty, 120-121.
  51. 44 Milan Hauner, “Human resources”, në The economic History of Eastern Europe 1919-1975, vol. 1, (ed.) Michael Kaser & E.A. Radice (New York: Oxford University Press, 1985), 105-106.
  52. 45 Shqipëria më 1937. Veprimi shtetnor gjatë njëzet e pesë vjetëve të parë të vetqeverrimit (1938), vëll. 2 (Tiranë: Kristo Luarasi, 1937), 12-16.
  53. 46 Myres, Winterbotham & Longland, Albania, 122.
  54. 47 Po aty, 223-224.