Article Sidebar

Download
pdf (Albanian)

Main Article Content

Abstract

The article focuses on analyzing Prince Wilhelm von Wied’s efforts to 
reaffirm his legitimacy over the Albanian throne during the years of the First 
World War, in a context marked by a profound vacuum both on the ground 
and within the framework of international political architecture. Following 
his departure from Albania, Wied sought to reclaim his position as the 
legitimate sovereign, while Albanian elites remained divided between 
supporters of his return and those advocating alternative political paths. The 
role of the Great Powers – particularly Austria-Hungary – proved decisive in 
shaping his fate and the level of support he would receive from Albanian 
political actors. 
In his bid to return, Wied pursued a multifaceted strategy, initially 
emphasizing military means and later shifting toward diplomatic and 
propaganda efforts. Nevertheless, the Central Powers did not perceive his 
restoration as a realistic option. Focused on exerting direct control over Albania, Austria-Hungary politically marginalized Wilhelm von Wied, 
restricted his communication with supporters within the country, and 
prohibited them from campaigning on his behalf. In contrast, Germany did 
not view Albania as a strategic priority and took no concrete steps to support 
the Prince, remaining aligned with Vienna’s position. 
The article concludes that the failure of Prince Wied to reclaim the 
Albanian throne and convert formal legitimacy into exercised authority is 
explained by the absence of a consolidated internal authority in Albania, 
shifting priorities among the Great Powers, and the lack of sustained 
international support.

Keywords

Wilhelm von Wied, World War I, Albania; Austria-Hungary, legitimacy, memoranda, support networks. Wilhelm von Wied, Lufta e Parë Botërore, Shqipëri, Austro-Hungari, legjitimitet, promemorie, rrjete mbështetëse.

Article Details

How to Cite
Dushku, Ledia. 2025. “THE ABSENT THRONE: WILHELM VON WIED’S QUEST FOR LEGITIMACY IN ALBANIA DURING THE FIRST WORLD WAR ”. Historical Studies, no. 1 (July). https://doi.org/10.61773/s1x7ga66.
Download Citation
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

How to Cite

Dushku, Ledia. 2025. “THE ABSENT THRONE: WILHELM VON WIED’S QUEST FOR LEGITIMACY IN ALBANIA DURING THE FIRST WORLD WAR ”. Historical Studies, no. 1 (July). https://doi.org/10.61773/s1x7ga66.

Share

Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

References

  1. Ledia Dushku, “From Ottomans to Albanians: The First Balkan War and the Proclamation of Albanian Independence (October-November 1912)”, Istorija 20. Veka 1 (2024): 2-7.
  2. Nicola Guy, The Birth of Albania: Ethnic Nationalism, the Great Powers of World War I and the Emergence of Albanian Independence (London: I.B. Tauris & Co. Ltd, 2012), 72-86.
  3. Haus, Hof und Staatsarchiv Wien, Politisches Archiv, Albanien (më tej: HHSt.A.PA.A.), në Arkivin e Institutit të Historisë (më tej: AIH), Vj. 24-13-1335. Telegram i Sami Bej Vrionit drejtuar agjencisë së lajmeve “Stefan”, në të cilin transmeton deklaratën e Princ Wied-it drejtuar shqiptarëve nga Durrësi, Romë, 5 shtator 1914.
  4. Charles Tilly, Coercion, Capital, and European States, AD 990-1992 (Oxford: Basil Blackwell, 1992); Joel S. Migdal, Strong Societies and Weak States: State-Building in the Third World (Princeton: Princeton University Press, 1988).
  5. Sipas sociologut Michael Mann, kapaciteti infrastrukturor i shtetit nënkupton aftësinë e tij për të zbatuar vendime dhe për të ushtruar kontroll efektiv në të gjithë territorin, përmes një rrjeti administrativ, ligjor dhe ushtarak. Ai përbën fuqinë reale të shtetit për të ndërhyrë dhe për të organizuar jetën shoqërore në mënyrë të qëndrueshme dhe të centralizuar. Shih: Michael Mann, “The Autonomous Power of the State: Its Origins, Mechanisms and Results”, në Journal of Sociology/Archives Européennes de Sociologie, Vol. 25, No. 2, Tending the roots: nationalism and populism (1984): 185-213.
  6. Stephen D. Krasner, “Abiding Sovereignty”, International Political Science Review / Revue internationale de science politique, Vol. 22, No. 3, Transformation of International Relations: Between Change and Continuity. Transformations des relations internationales: entre rupture et continuité (July 2001): 229-251.
  7. Max Weber, Economy and Society: An Outline of Interpretive Sociology, ed. Guenther Roth and Claus Wittich (Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press, 1978), 212-297.
  8. Termi “legjitimitet i fragmentuar” (fragmented legitimacy) i referohet një situate në të cilën komponentët kryesorë të legjitimitetit politik – tradicional, karizmatik dhe legalracional, sipas tipologjisë së Max Weber-it – janë të paqëndrueshëm, të paplotë ose kontradiktorë mes tyre. Në vend që këta komponentë të ndërveprojnë në mënyrë
  9. plotësuese për të konsoliduar autoritetin e sundimtarit, ata mbeten të ndarë ose të papërmbushur, duke çuar në mungesë kohezioni institucional dhe mbështetjeje shoqërore. Në rastin e Princ Wied-it, mungesa e një baze të qëndrueshme për secilin prej këtyre komponentëve ndikoi që pushteti i tij të mbetej i brishtë dhe i sfiduar, pa mundur të konsolidohej në mënyrë efektive në praktikë. Ky kuptim i legjitimitetit të fragmentuar është i krahasueshëm me raste të analizuara në literaturën e shkencave politike, ku shtete në tranzicion, ose me institucione të dobëta, prodhojnë forma të fragmentuara të legjitimitetit. Shih David Beetham, The Legitimation of Power (Basingstoke: Macmillan, 1991), 15-27; Tomonori Teraoka, “Fragmented Legitimacy: The Rhetorical Construction of Constitutional Legitimacy in Postwar Japan,” Japanese Journal of Political Science 21, nr. 2 (2020): 346-372. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/23801883.2020.1855080
  10. *Pak kontribute mbi këtë temë, në Shqipëri janë realizuar nga prof. asoc. dr. Sali Kadria dhe prof. asoc. dr. Marenglen Kasmi, punimet e të cilëve janë përfshirë në referencat bibliografike të këtij artikulli.
  11. Në lidhje me marrëdhëniet e Italisë me Esad Pashë Toptanin në fazën e parë të Luftës së Parë Botërore, shih: Archivio Storico e Diplomatico del Ministero degli Affari Esteri (më tej: ASDMAE), Serie Ordinario e di Gabinetto (1915-1918), Albania, Pacco
  12. 14, fasc. 390. Telegram i legatës italiane në Durrës për Ministrinë e Jashtme, Durrës, 12 dhjetor 1915; HHSt.A.PA.A., në AIH, Vj. 24-22-2255. Raport nga Durrësi drejtuar kontit Berchtold në Vjenë, 31 tetor 1914; Arkivi Qendror Shtetëror i Republikës së Shqipërisë (më tej: AQSH), Fondi (më tej: F.) 486 (koleksion dokumentesh), Viti (më tej: V.) 1915, Dosja (më tej: D). 665, fleta (më tej: fl.) 227. Letër e Esad Pashës, kryetar i qeverisë drejtuar prefekturës së Beratit, Durrës, më 24 nëntor 1915; Ilir Ikonomi, Esad Pashë Toptani. Njeriu, lufta, pushteti (Tiranë: UET Press, 2016), 361363.
  13. HHSt.A.PA.A., në AIH, Vj. 26-6-634. Telegram i togerit von Zitkovski në Elbasan drejtuar Kryekomandës së ushtrisë austro-hungareze në Shkodër, Elbasan, 12 mars 1916.
  14. Po aty, Vj. 26-18-1850. Raport i komandës austro-hungareze në Elbasan për komandën e brigadës malore në Tiranë, Elbasan, më 9 mars 1916.
  15. Sali Kadria, Nacionalizmi shqiptar në vitet 1912-1924, ASA/Instituti i Historisë (Tiranë: Botimet albanologjike, 2020), 269.
  16. Joseph Swire, Albania – The Rise of a Kingdom (New York: Arno Press & New York
  17. Times, 1971), 261.
  18. HHSt.A.PA.A.), në AIH, Vj. 26-6-634. Telegram i togerit von Zitkovski në Elbasan drejtuar Kryekomandës së ushtrisë austro-hungareze në Shkodër, Elbasan, 12 mars 1916.
  19. Po aty, Vj. 26-18-1850. Raport i komandës austro-hungareze në Elbasan për komandën e brigadës malore në Tiranë, Elbasan, më 9 mars 1916.
  20. Po aty, Vj. 26-6-634. Telegram i togerit von Zitkovski në Elbasan drejtuar Kryekomandës së ushtrisë austro-hungareze në Shkodër, Elbasan, 12 mars 1916.
  21. Në lidhje me mekanizmat e përdorur nga autoritetet austro-hungareze të pushtimit, shih: Kadria, Nacionalizmi shqiptar, 272-273.
  22. Migdal, Strong Societies and Weak States, 3-10.
  23. David A. Lake, Hierarchy in International Relations (Ithaca and London: Cornell University Press, 2009), 53-54.
  24. HHSt.A.PA.A. në AIH, Vj. 28-33. Raport i A. Kral-it për ministrin e Punëve të Jashtme, Shkodër, 14 mars 1918. Shih edhe Lef Nosi, Dokumente historike për t’i shërbye historiës tonë kombëtare, Botim i dytë, përgatitja për botim dhe redaktimi shkencor nga Marenglen Verli dhe Ferit Duka, Instituti i Historisë (Tiranë: Nënë Tereza, 2007), 268-270.
  25. HHSt.A.PA.A. në AIH, Vj. 26-6-642. Kryekomanda austro-hungareze për ministrin e Punëve të Jashtme, Teshen, 17 shkurt 1916. Transmeton letrën e Basri Beut për komandën austro-hungareze në Prizren; po aty, Vj. 26-6-644. Legata austro-hungareze në Sofje për Ministrinë e Luftës, Sofje, 4 shkurt 1916.
  26. Po aty, Vj. 26-6-660. Informacion i atasheut ushtarak austro-hungarez në Sofje për Ministrinë e Punëve të Jashtme, 17 mars 1916, po aty, Vj. 26-6-685. Telegram i ministrit të Punëve të Jashtme Burian drejtuar kontit Turn, Vjenë, 17 prill 1916;
  27. Kadria, Nacionalizmi shqiptar, 268.
  28. AQSH, F. 13 (Faik Konica), D. 2, fl. 1-6. Promemorie e hartuar nga Faik Konica për të sjellë në krye të fronit mbretëror shqiptar një princ turk mysliman, Konstandinopël, 9 shkurt 1916. Për një trajtesë të detajuar të promemories, shih: Sali Kadria, “Çështja e Princit të Shqipërisë dhe kontributi i Austro-Hungarisë për rrjetin e komunikacionit në viset shqiptare gjatë viteve 1916-1918”, Kosova, no. 43 (2018): 97-104.
  29. Në lidhje me përplasjen mes diplomatëve dhe ushtarakëve austro-hungarezë për të ardhmen e Shqipërisë, shih: Marvin Benjamin Fried, Austro–Hungarian War Aims in the Balkans during World War I (Basingstoke, New York: Palgrave Macmillan, 2014); Ledia Dushku, “Shqiptarët përballë ushtarakëve dhe diplomatëve austro-hungarezë (1914-1916)”, Studime historike, nr. 3-4 (2016): 73-90; Paskal Milo, “Politikat austrohungareze ndaj Shqipërisë në vitet 1914-1918”, në Austro-Hungaria dhe Shqipëria (1916-1918), Aktet e konferencës shkencore, Tiranë, 26-27 janar 1918, redaktor shkencor Dorian Koçi, Marenglen Kasmi (Tiranë: Kristalina-KH, 2019), 25-39; Kurt Gostentschnigg, “Shtatmadhoria kundër Ballhausplatz-it: aneksim apo protektorat?”, në Austro-Hungaria dhe Shqipëria 1916-1918, 71-78.
  30. AQSH, F. 13, D. 3, fl. 31-34. Letër e Faik Konicës drejtuar një personi të paidentifikuar, Baden, 25 prill 1916; po aty, fl. 45-46. Letër e Faik Konicës drejtuar një personi të paidentifikuar, Vjenë, 6 shtator 1916.
  31. Kadria, “Çështja e Princit të Shqipërisë”, 100.
  32. Refat Xh. Gurrazezi, Historia e Federatës “Vatra” (Tiranë: Globus R. 2006), 54.
  33. Wilhelm von Wied, Memorandum on Albania (1917), http://www.albanianhistory.net/1917_Wied/index.html (shikuar më 25 janar 2024).
  34. Po aty, Marenglen Kasmi, Wilhem Zu Wied dhe Shqipëria, mars-shtator 1914 (Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2023), 59.
  35. HHSt.A.PA.A. në AIH, Vj. 27-6. Promemorie e Wilhelm Wied-it për ministrin e Punëve të Jashtme të Austro-Hungarisë, 14 korrik 1917. Po në të njëjtën shifër gjendet edhe letra që Wied-i i dërgon kushëririt të tij, Kajzerit gjerman, ku e informon mbi dërgimin e promemories dhe përmbajtjen e saj, Valdenburg, 24 korrik 1917; po aty, Vj. 27-14. Promemorie e Wilhelm Wied-it për ministrin e Punëve të Jashtme të Austro-Hungarisë, 9 dhjetor 1917.
  36. Po aty, Vj. 27-6. Promemorie e Wilhelm Wied-it për ministrin e Punëve të Jashtme të Austro-Hungarisë, 14 korrik 1917.
  37. Po aty, Vj. 27-6. Letra që Wied i dërgon kushëririt të tij, Kajzerit gjerman, ku e informon mbi dërgimin e promemories dhe përmbajtjen e saj, Valdenburg, 24 korrik 1917.
  38. Po aty, Vj. 27-14. Promemorie e Wilhelm Wied-it për ministrin e Punëve të Jashtme të Austro-Hungarisë, 9 dhjetor 1917.
  39. HHSt.A.PA.A. në AIH, Vj. 27-14. Promemorie e Wilhelm Wied-it për ministrin e Punëve të Jashtme të Austro-Hungarisë, 9 dhjetor 1917.
  40. Po aty, Vj. 27-6. Promemorie e Wilhelm Wied-it për ministrin e Punëve të Jashtme të Austro-Hungarisë, 14 korrik 1917.
  41. Kasmi, Wilhem Zu Wied, 58.
  42. HHSt.A.PA.A. në AIH, Vj. 27-14. Promemorie e Wilhelm Wied-it për ministrin e Punëve të Jashtme të Austro-Hungarisë, 9 dhjetor 1917.
  43. Po aty, Vj. 27-14. Promemorie e Wilhelm Wied-it për ministrin e Punëve të Jashtme të Austro-Hungarisë, 9 dhjetor 1917.
  44. Mann, “The Autonomous Power of the State”, 185-213.
  45. HHSt.A.PA.A. në AIH, Vj. 27-2-294. Njoftim i presidentit të Shoqërisë Shqiptare të Mynihut për Ministrinë e Punëve të Jashtme të Austro-Hungarisë, Mynih, tetor 1917; po aty, Vj. 28-3-318. Ekstrakt mbi veprimtarinë e Shoqërisë Shqiptare të Munihut, janar 1918.
  46. Po aty, Vj. 27-2-296. Raport i konsullit August Kral për ministrin e Punëve të Jashtme në Vjenë, Shkodër, 18 dhjetor 1917.
  47. Kasmi, Wilhem Zu Wied, 61.
  48. HHSt.A.PA.A. në AIH, Vj. 28-3-312. Raport i ambasadorit austro-hungarez në Gjermani për ministrin austro-hungarez të Punëve të Jashtme, Berlin, 18 shkurt 1918.
  49. Po aty, Vj. 28-3-316. Raport i ambasadorit austro-hungarez në Gjermani për ministrin austro-hungarez të Punëve të Jashtme, Berlin, 18 shkurt 1918; po aty, Vj. 28-3-312. Raport i ambasadorit austro-hungarez në Gjermani për ministrin austro-hungarez të
  50. Punëve të Jashtme, Berlin, 18 shkurt 1918.
  51. HHSt.A.PA.A. në AIH, Vj. 28-3-316. Raport i ambasadorit austro-hungarez në Gjermani për ministrin austro-hungarez të Punëve të Jashtme, Berlin, 18 shkurt 1918.
  52. Kasmi, Wilhem Zu Wied, 57.
  53. Po aty, 59.
  54. Po aty.
  55. HHSt.A.PA.A. në AIH, Vj. 24-20-2056. Telegram nga Vjena për konsullin Lövental në Durrës, Vjenë, 4 gusht 1913.
  56. Arben Puto, Shqipëria politike, 1912-1939 (Tiranë: Toena, 2009), 148-149.
  57. Gostentschnigg, “Shtatmadhoria kundër Ballhausplatz-it”, 74.
  58. HHSt.A.PA.A. në AIH, Vj. 28-5. Informacion nga Rappaport për konsullatën e përgjithshme austro-hungareze në Mynih, 5 shkurt 1918; po aty, Vj. 28-3-312. Informacion mbi takimet e Wied-it dhe të deleguarve të tij me personalitete të larta
  59. gjermane dhe austro-hungareze, Mynih, 18 shkurt 1918.
  60. Tamara Scheer, “Regjimet pushtuese austro-hungareze në Evropën Juglindore në Luftën e Parë Botërore dhe çështja shqiptare”, në Austro-Hungaria dhe Shqipëria 1916-1918, 44.
  61. Krasner, “Abiding Sovereignty”, 242.
  62. HHSt.A.PA.A. në AIH, Vj. 28-3-312. Raport i ambasadorit austro-hungarez në Gjermani për ministrin austro-hungarez të Punëve të Jashtme, Berlin, 18 shkurt 1918.
  63. Kasmi, Wilhem Zu Wied, 56-57.
  64. Po aty, 60.

Most read articles by the same author(s)

<< < 1 2 3 > >>